Image description

Ажнай Д.Бат-Эрдэнийн эзэмшлийн Капитрон банк хувийн компани мэт аашилдаг болсоор багагүй хугацаа өнгөрлөө. Арилжааны Капиртон банкны хувьцаа эзэмшигчид болох Ажнай корпораци 34,4 хувь, Дашдэмбэрэлийн Бат-Эрдэнэ 23,7%, Дорждэрэмийн Эрдэнэбаяр 21,0%, Даваасүрэнгийн Мөнхсайхан 20,9 хувийг эзэмшдэг аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа эрхэлдэг Д.Батэрдэнэ гишүүний 100 хувийн эзэмшил бүхий компани билээ. Гэвч тус банкны дотоод халаа сэлгээг өөрсдийн дур зоргоор хийж, байгууллагынхаа тогтвортой үйл ажиллагаанд шууд болон шууд бус замаар нөлөөлж эхэлжээ. Ялангуяа ах дүү төрөл садангаараа удирдлагын багаа бүрдүүлсэн тус банк үйл ажиллагааг хэвийн гэхэд эргэлзэх сэтгэл төрүүлэх болсоор удлаа. Учир нь аливаа банкны дампуурал тухайн компанийн менежментийн 100% алдаанаас болдог гэдгийг урд өмнөх банкны дампуурлын жишгээс харж болохоор билээ.  Капитрон банкны гүйцэтгэх захирал Лүймэдийн Ариунаа, иргэдийн банкны газрын захирал Ч.Баярмаа нь УИХ-ын гишүүн Д.Батэрдэнийн эхнэр Г.Ганчимэгийн найз. Г.Ганчимэг нь Капиртрон банкны ТУЗ-ийн гишүүнээр ажилладаг. Мөн тус банкны Эрсдлийн удирдлагын газрын захирал Э.Мөнхжаргал нь  Капиртон банкны Гүйцэтгэх захирал Л.Ариунаагийн бэр, Үйл ажиллагааны газрын захирал Ч.Намжилмаа нь Монголын банкны холбоонд хуульчаар ажиллаж байгаад Капитрон банканд өнгөрсөн хавраас ажилд орсон Ч.Намжилмаа Э.Мөнхжаргал Ч.Баярмаа, Г.Ганчимэг нар дотно найзууд гээд уг сурвалж багагүй хөвөрнө. Мэдээж хувийн банкандаа хэнийгээ ажиллуулах нь хувийн асуудал хэдий ч төрөл садан танил тал найз нөхдөөрөө дамжуулж мөнгө завшиж, шамшигдуулахгүй байх вий гэх хардлага ч давхар дагуулж байгааг нуух юун. Товчхондоо албан тушаалын байдлаа ашиглан бусдын хөрөнгийг завших, үрэгдүүлэх замаар банк санхүүгийн тогтолцооны тогтвортой байдал алдагдахад хүргэж болзошгүй юм. Хадгаламж эзэмшигчдийн мөнгө хөрөнгийг хувьдаа завших таатай нөхцөл бүрэлдэхийг ч үгүйсгэхгүйг эрхэм УИХ-ын гишүүн Д.Бат-Эрдэнэ анхаарал хандуулах хэрэгтэй болжээ. Ямартай хамгийн сүүлийн үеийн мэдээллээр найз нөхдөөрөө нийлсэн Капиртон банкны удирдлагууд ажилчдынхаа тогтвортой ажиллах нөхцөл боломжинд нөлөөлөх болжээ. Учир нь  байгууллагынхаа удирдлага өөрсдийн хандлагад нийцэхгүй ажилчдыг халахын тулд нэгэн шилдэг санаа бодон олж олныг хамарсан шалгалтыг явуулжээ. Гэтэл дээрх шалгалтанд нь  дургүй “хэт шударга” хэнхэг ажилтнуудаас гадна  дуртайчуул нь бас шалгалтанд унасан юмсанж. Үүнийгээ зохицуулахын тулд дуртайчууддаа оноог нь нэмэж дэмнээд тэнцүүлж ажилд нь хэвээр үлдээсэн тухай шум ч тус банкны ажилтнуудын амнаас ам дамжигдан яригдах болжээ. Гэхдээ дээрх булхайгаа илрэх вий гээд тэдэнд танилцуулалгүй хариуг нь тас нуусан тохиолдол ч байх юм. Гэх мэт жишээгээр хувийн компани мэт аашилдаг банкныхаа үйл ажиллагаанд эрхэм УИХ-ын гишүүн Д.Бат-Эрдэнэ анхаарал хандуулахгүй бол байгууллагын дотоод үйл ажиллагаа хэвийн явагдахад асуудал гарч болзошгүйг анхаарахад илүүдэхгүй буй заа. 

Ер нь сүүлийн үед олны анхаарлыг татаад байгаа банк тойрсон асуудал гаарч, жирийн иргэд итгэн найдаж мөнгөө өгчихөөд авч чадахгүй, хохирогчид олшрох янзтэй. Банкны дампуурлыг зарлаж эрсдлийн сангаас хохирлыг гаргуулж, Луйврын шинжтэй банкны удирдлагууд ард иргэдийг хохироож байхад банкны үйл ажиллагааг хянаж явах ёстой төв банк нь дуугарахгүй жирийн иргэд шуналын золиос, хохирогч болгодог байдалд цэг тавих газар байна уу.

Хэдэн арилжааны банк нээчихээд төрийн үйлчилгээ сангийн мөнгийг хуваан төвлөрүүлж улстөрийн бүлэглэлд зээлээд дампууруулдаг, жирийн иргэд, татвар төлөгчдийн мөнгөөр хөлжсөн банкны систем монголд олшрох төлөвтэй. Хамгийн сүүлийн жишээ гэхэд Чингис хаан банкнаас хадгаламжаа авч чадахгүй байгаа иргэд олон сар боллоо. Иргэдийн хөрөнгийг өгөхгүй байгаа төлбөрийн чадваргүй болсон банкны дампуурлыг зарлахгүй байгаа Монгол банк ч таг дуугүй байгаа нь хардлага дагуулдаг. Нөгөө талаар улстөрийн хүрээнд хөрөнгөөрөө хол хаядаг монголын толгой баяны нэг УИХ-ын гишүүн Д.Бат-Эрдэнэ  2001 онд Монгол банкнаас үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөл авсан нийт актив нь 600 тэрбум хол давсан гэж сурталчилдаг тус банк 45 салбар, 450 гаруй ажилтнуудынхаа тогтвортой ажлын байрыг нь анхаарахгүй бол үйл ажиллагаа нь доголдоход ойрхон байна гэдгийг анхаарах цаг болсон бус уу.